Halloween en Frankenstein 2.0

30 oktober 2017

Op een Halloween party is tussen de grijnzende pompoenen en gepuntmutste heksen meestal wel een andere vertrouwde figuur te zien. Een wezen dat slungelig voortstampt op te grote schoenen, terwijl de handen uit veel te korte jasmouwen steken. Het meest opvallend is echter zijn hoofd, dat van boven afgeplat is, met op het lijkkleurige voorhoofd een opvallend litteken. De ogen zijn geloken, en tonen geen enkele expressie. Mocht het uiterlijk van dit wezen nog enigszins menselijk aandoen, de enorme schroeven aan weerszijden van zijn nek maken duidelijk dat we hier beslist niet met een mens te maken hebben. Inderdaad, we hebben hier te maken met ‘het Monster van Frankenstein’. Dat wil zeggen: over de versie van het Monster dat ons door de films met Boris Karloff automatisch voor ogen staat bij het horen van de naam ‘Frankenstein’.
Het uiterlijk van deze versie, ‘Frankenstein 2.0,’ is een vondst van Pierce, de hoofdgrimeur van Universal Studios, die in 1931 haar eerste Frankenstein film uitbracht. De basis voor die film was de roman Frankenstein van Mary Shelley, die meer dan honderd jaar daarvoor uitkwam. Pierce verdiepte zich voor deze grime-opdracht maandenlang in onderwerpen als anatomie, chirurgie, criminologie en elektrodynamica. Zo kwam hij onder andere te weten dat er zes manieren zijn waarop een chirurg een schedel kan openen om de hersenen eruit te halen of erin te stoppen (in de film zet Victor Frankenstein een ander brein in het hoofd van zijn monster). Pierce ging ervan uit dat Frankenstein, die in Shelley’s roman wel een wetenschapper maar geen chirurg was, de makkelijkste manier zou kiezen. Die hield in dat het bovenste gedeelte van de schedel horizontaal doorgezaagd werd, als een zachtgekookt eitje, om het geheel na de transplantatie met een paar metalen krammen goed bij elkaar te houden. Vandaar Pierce’s vondst van het prominente litteken op het voorhoofd van Karloff. De geloken blik – bereikt met behulp van was op de oogleden- was een idee van de acteur zelf. Om het Monster extra groot te laten lijken, bedacht Pierce dat de uit de kluiten gewassen Karloff een te klein pak zou dragen. Schoenen die elk dertien pond wogen, zorgden tijdens de filmopnamen voor de karakteristieke slingerende loop.
Het oorspronkelijke ‘Monster van Frankenstein’ is, zoals gezegd, een schepping van de piepjonge Mary Shelley die voorkomt in haar roman Frankenstein or the modern Prometheus, die op 1 januari 1818 uitkwam. Zij beschrijft de trekken van het gezicht van het monster als op zich ‘mooi’, met parelwitte, regelmatige tanden en omlijst door lang, glanzend zwart haar. Die trekken vormden echter een huiveringwekkend contrast met de ‘waterige ogen in hun bleke kassen’, ‘de verschrompelde huid en de rechte zwarte lippen’. Over zijn lichaam zegt ze alleen dat de ledematen in onderlinge verhouding goed geproportioneerd waren. Een groot verschil dus met het uiterlijk van het Monster dat Pierce bedacht voor de film.
Maar niet alleen het uiterlijk van het Monster werd voor het verfilmen van Shelley’s roman sterk veranderd. Dat gebeurde ook met zijn karakter. Ging het in de roman om een personage dat wel degelijk positieve eigenschappen had, maar kwaadaardig werd door de afwijzing van de mensen om hem heen, het Monster uit de Universal Studio films is de pure belichaming van het kwaad. Allemaal aanpassingen gedaan vanwege het andere – visuele – medium en de daar bijhorende andere doelgroep: de massa. Iets om over na te denken wanneer er op een Halloweenfeestje een masker opduikt met afgeplat hoofd en een groot litteken op het voorhoofd.

Meer weten over onder andere de curieuze aanleiding voor het schrijven van de roman Frankenstein in de uitzonderlijke zomer van 1816 door een achttienjarige jonge vrouw en het eigen leven dat haar boek ging leiden? Begin januari, 200 jaar na de publicatie van Mary Shelley’s Frankenstein, verschijnt mijn boek Frankenstein; het Monster en zijn Makers.
Blijf in de tussentijd op de hoogte via www.facebook.com/FrankensteinMM!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Verplichte velden zijn gemarkeerd met *

Oudere blogposts: